Hervorming box 3: herintroductie van de ouderwetse ‘spaarpot’

  1. Home
  2. Algemeen
  3. Hervorming box 3: herintroductie van de ouderwetse ‘spaarpot’

Plannen voor hervorming box 3 stelsel

Vandaag maak ik van de gelegenheid gebruik om de kamerbrief van afgelopen vrijdag te analyseren. Deze brief gaat over de plannen om het huidige box 3 stelsel te hervormen. Nederland is voor zover ik weet momenteel nog het enige land dat belasting heft op basis van gedateerde, fictieve, ook wel forfaitaire rentetarieven genoemd. Dat er een hervorming aan zat te komen was geen geheim. Echter afgelopen vrijdag heeft staatssecretaris Snel in een kamerbrief een vrij concrete toelichting gegeven over de wijze waarop de verandering van het stelsel zal worden vormgegeven. Hoewel de hervormingsplannen nog niet in steen gegrift staan en een en ander pas vanaf 2022 zou moeten gaan wijzigen, leek het mij belangrijk om de nu wat concretere plannen eens onder de loep te nemen.

In mijn financiële adviezen betrek ik ook altijd het vermogen van mijn klanten teneinde een zo gunstig mogelijke financiële constructie af te sluiten. Door het huidige stelsel waarin uit wordt gegaan van een fictief rendement van 4% op spaargeld, adviseer ik mijn klanten bijvoorbeeld heel vaak om een eventueel inkomensgat (bijvoorbeeld bij eerder pensioneren) op te vangen door in te teren op zijn of haar vermogen. Laten we eens kijken hoe het stelsel er nu uitziet tegenover de situatie straks mits de plannen doorgaan en wat voor impact dit heeft.

Het huidige stelsel

In het huidige stelsel wordt gewerkt met een belastingheffing over het vermogen boven de € 30.360,-. 2x dat bedrag in het geval je een fiscaal partner hebt. Het belastingtarief bedraagt 30% van het ‘fictief’ gemaakte rendement. Dat is ook waar bij de meesten de schoen wringt. Men gaat er namelijk vanuit dat er een bepaald rendement wordt behaald wat in veel gevallen helemaal niet behaald wordt. Men is al afgestapt van het standaard 4% rente percentage wat tot voor kort gold (voorheen betaalde je 30% * 4% = 1,2% over je vermogen boven de vrijstelling), maar een totale omslag zou de schatkist denk ik teveel geld gaan kosten.

Zoals jullie weten is de rente op spaargeld momenteel bijna nihil. Natuurlijk bestaat er de mogelijkheid om te beleggen, maar veel van mijn klanten zijn ouderen die conservatief tegenover beleggen staan en dus alleen sparen. Deze groep vertegenwoordigt ruim 42% van alle belastingplichtigen in box 3! Zij leveren tezamen iets minder dan 20% van de totale box 3 inkomsten op voor de schatkist op.

spaargeld box 3 hervorming

De overheid gaat er nu vanuit dat, hoe meer geld je hebt, des te meer rendement je weet te behalen. Hoewel die aanname in grote lijnen wel klopt, heeft de overheid nu een of andere rare staffel afgeleid. Deze bestaat uit 2 percentages waarbij 1 percentage is afgeleid van de recente marktrente (0,13%) en de ander van een aangenomen beleggingsrendement (5,6%). De heffingsgrondslag is het vermogen op de peildatum van 1 januari. Dat ziet er nu zo uit:

Belasting op box 3 vermogen vanaf 2019 Forfaitair Rendement 30% Belasting
Schijf Vermogen uit sparen en beleggen* Percentage 0,13% Percentage 5,60% Effectief
0 Eerste € 30.360 Vrijstelling 0,00%
1 Boven vrijstelling, vanaf € 1 tot en met € 71.650 67% 33% 0,58%
2 Van € 71.651 tot en met € 989.736 21% 79% 1,34%
3 Vanaf € 989.737 0% 100% 1,68%

Een voorbeeld. Een ouder echtpaar met een vermogen van € 200.000,- zonder beleggingen en een spaarrekening bij ING betalen nu:

Vermogen         : 200.000

Vrijstelling x2    :   60.720 -/-

Heffing over     : 139.280

Schijf 1              :   71.650 -/-   (Belasting is 0,58% * 71.650 = 415,57)

Schijf 2             :   67.630       (Belasting is 1,34% over 67.630 = 906,24)

Totaal te betalen belasting is 415,57 + 906,24 = 1.321,81

Behaald rendement = 40 euro (huidige rente ING = 0,02%!!)

In dit voorbeeld verliest het echtpaar dus per jaar € 1.281,81, inflatie niet meegenomen.

Waanzin, diefstal, ongehoord. Zomaar een paar kreten die regelmatig bij mij aan tafel de revue passeren. Laten we eens kijken naar de nieuwe plannen.

Uitleg plannen werking nieuwe stelsel

De aanpassing is erop gericht om mensen die uitsluitend sparen tegemoet te komen. In de plannen gaat men uit van een heffing over het werkelijke spaargeld in plaats van aannames te doen hoeveel iemand spaart en hoeveel iemand belegt. Verder wordt de heffingsgrondslag het fictieve inkomen uit sparen en beleggen. De staatssecretaris stelt voor om te gaan werken met 3 verschillende, zogeheten forfaitaire rentes die jaarlijks zullen worden vastgesteld. 2020 heeft men als voorbeeld genomen en daarin zouden de volgende rentes worden gehanteerd op basis van een budget neutrale overgang (de schatkist gaat er niet op voor of achteruit na de wijziging):

Rente spaargeld 0,09%, rendement beleggingen 5,33%, rente schulden 3,03% (gebaseerd op de gemiddelde hypotheekrente)

Hoe het werkt is dat men eerst kijkt of mensen boven het heffingsvrije vermogen komen zoals men nu ook doet. Als dat niet zo is, dan blijft box 3 buiten beschouwing. Is dat wel het geval dan wordt er een berekening gemaakt met bovengenoemde percentages over iemands spaargeld, beleggingen en schulden. De vrijgestelde vermogensdrempel wordt vervolgens omgezet in een heffingsvrij inkomen wat is vastgesteld op € 400,-. Over het bedrag wat overblijft moet men vervolgens belasting betalen en wel tegen het nieuwe verhoogde tarief van 33% i.p.v. de 30% zoals nu geldt. Dat geld moet natuurlijk ergens vandaan komen en zal worden betaald door een hogere heffing op grootbeleggers.

De nader uit te werken onderdelen van het plan

Verrekening van schulden

De overige inhoud van de brief gaat over op welke manier het negatieve rendement van schulden kunnen worden verrekend met de nu verschillende rendementen van de twee verschillende vermogen potjes. De vaststelling van de forfaitaire rente van schulden moet nog nader worden bekeken. Persoonlijk vind ik het vreemd dat de hypotheekrente als voorbeeld is gebruikt, terwijl die juist in box 1 valt. Rentes van consumptieve kredieten liggen hoger en die vallen wel in box 3.

Als de schulden van het potje beleggingsrendementen af zouden mogen worden getrokken, is het bezwaar dat er een fiscale prikkel komt om geld te gaan lenen om mee te beleggen. Men is bang dat dan gestimuleerd wordt om geld te gaan lenen. Als je nu geld leent om mee te beleggen levert dit geen fiscaal voordeel op. Maar wanneer je in het nieuwe stelsel de rente van schulden van de inkomsten uit beleggingen af zou mogen trekken, dan krijg je in dat geval dus een aftrekpost op het forfaitaire beleggingsrendement.

Ik met mijn boerenverstand denk dan echter: Met de huidige strenge toetsing van kredietverstrekkers zal dit niet zo een vaart gaan lopen. Ik denk dan ook dat de hoofdreden is dat de overheid dit niet wil, is omdat deze methode van verrekening de schatkist veel geld kan gaan kosten. Als je de fictieve kosten van schulden mag gaan verrekenen met het beleggingspotje, creëer je namelijk een aftrekpost, waarvan men de kosten niet kan inschatten.

Voorkomen constructies belastingontwijking

Het laatste deel van de brief gaat over maatregelen die ervoor zorgen dat misbruik wordt voorkomen. Met het nieuwe heffingssysteem, wordt het namelijk erg aantrekkelijk om het beleggingspotje vlak voor het toets moment om te zetten naar spaargeld en daarna weer terug. In de brief werd nou ook weer niet echt een praktische oplossing daartegen genoemd moet ik zeggen. Gemiddeld dag saldo werd genoemd maar afgeraden. Tevens een andere ingewikkelde handhavingsmethode om beleggingen en sparen in een periode nabij het toets moment als beide onderdelen te zien. Dit zodat men wordt gestraft wanneer er grote transacties rondom het toetsmoment plaats zouden vinden. Over deze anti-arbitrage middelen tegen creatieve belastingvoorkoming was nog weinig inspiratie zo had ik het idee. Dat moet natuurlijk nog verder worden uitgewerkt. Toch gaf de staatssecretaris een duidelijke richting aan waarin we gaan bewegen. Dus nog even terug naar de praktische gevolgen als de strekking van het plan doorgang heeft:

Het zal geen verrassing zijn dat het voor ons oudere echtpaar met aversie tegen beleggen goed uitpakt. In dat voorbeeld wordt het rekensommetje:

Vermogen                       : 200.000

Dit is boven de vrijstelling, dus de volgende stap is te kijken hoeveel spaargeld iemand heeft en daar 0,09% over te rekenen.

Heffing spaargeld          : 200.000 * 0,09% = 180

Heffing beleggingen      : 0

Aftrek schulden             : 0

De 180 blijft volledig binnen het vrijstellingsbedrag van 800 euro (2x 400). Er hoeft niets te worden betaald.

Maar stel voor dat het echtpaar heeft besloten om te proberen wat meer rendement te behalen en de helft gaat investeren in beleggingen. Dan ziet het plaatje er zo uit:

Heffing spaargeld         : 100.000 * 0,09% = 90

Heffing beleggingen      : 100.000 * 5,33% = 5.330

Aftrek schulden             : 0

In dit geval wordt er belasting geheven over 5.420,-. -/- 800 euro aan vrijstelling = 4.620. Het tarief is 33% geworden, dus betaalt dit echtpaar 1.524,60. Dat is 202,79 meer dan nu.

Laten we hetzelfde voorbeeld bekijken, maar nu met 500.000 aan vermogen.

Situatie nu

Vermogen        : 500.000

Vrijstelling x2    :   60.720 -/-

Heffing over     : 439.280

Schijf 1             :   71.650 -/- (Belasting is 0,58% * 71.650 = 415,57)

Schijf 2             : 367.630      (Belasting is 1,34% over 367.630 = 4.926,24)

Totaal te betalen belasting is 415,57 + 4.926,24 = 5.341,81

Behaald rendement = 100 euro (huidige rente ING = 0,02%)

In dit voorbeeld verliest het echtpaar dus per jaar € 5.241,81!!

 

Situatie straks bij 100% spaargeld

Heffing spaargeld          : 500.000 * 0,09% = 450

Heffing beleggingen      : 0

Aftrek schulden             : 0

De 450 blijft volledig binnen het vrijstellingsbedrag van 800 euro (2x 400). Er hoeft niets te worden betaald.

 

Situatie straks bij 50% spaargeld en 50% beleggingen

Heffing spaargeld         : 250.000 * 0,09% = 225

Heffing beleggingen      : 250.000 * 5,33% = 13.325

Aftrek schulden             : 0

In dit geval wordt belasting geheven over 13.550,-. -/- 800 euro aan vrijstelling = 12.750. Het tarief is 33% geworden, dus betaalt dit echtpaar 4.207,50. Dat is 1.134,31 minder dan nu.

 

Situatie straks bij 0% spaargeld en 100% beleggingen

Heffing spaargeld         : 0

Heffing beleggingen      : 500.000 * 5,33% = 26.650,-

Aftrek schulden             : 0

In dit geval wordt belasting geheven over 26.650,-. -/- 800 euro aan vrijstelling = 25.850. Het tarief is 33% geworden, dus betaalt dit echtpaar 8.530,50. Dat is 3.288,69 meer dan nu.

ouder stel papieren berekenen box 3

Wat ik van de hervorming van box 3 vind

Mijn conclusie is dat een wijziging van het stelsel conform voorgenomen plan een duidelijke stimulering laat zien van conservatief sparen, het ouderwetse spaarbankboekje wordt weer nieuw leven ingeblazen. Wanneer je boven de grens van het heffingsvermogen zit, dan betaal je namelijk al belasting vanaf €15.000,- aan belegd vermogen. Daar waar je bij de huidige rentestand pas boven de 888.888 aan spaargeld moet hebben om belasting te betalen. Het levert dan uiteraard wel ook niets op, maar de belegger wordt volgens dit systeem extra gestraft. Vooral de vermogendere mensen die wat pandjes in box 3 hebben zullen de pijn gaan voelen.

Omgerekend kun je als stelregel aanhouden dat pas wanneer je meer dan 50% van je vermogen belegd, je in de nieuwe situatie erop achteruit gaat ten opzichte van nu. Bij kleinere vermogens tot ongeveer € 250.000,- ligt die verhouding iets meer richting spaar en bij hogere vermogens ligt het omslagpunt meer richting beleggen. Aangezien de mensen met verhoudingsgewijs meer spaargeld meer dan de helft van de bevolking vertegenwoordigen, heeft de hervorming dus voor heel veel huishoudens een positieve uitwerking. Ik acht dit derhalve dus wel als een verbetering, al had ik liever gezien dat er een totale omslag was gemaakt naar een heffing over het daadwerkelijk behaalde rendement. Een utopie in mijn belevenis, want dat zou de schatkist veel te veel geld gaan kosten. En uiteindelijk betalen we het dan toch wel. De belegger gaat, mocht het plan worden uitgevoerd, dus de rekening van de spaarder betalen.

Eindconclusie

Sparen wordt weer aantrekkelijker, of moet ik zeggen: minder pijnlijk.

Vergeet niet je obligaties te verkopen wanneer dit plan ten uitvoer wordt gebracht! Neem contact op in het geval van vragen of wanneer je behoefte hebt aan persoonlijk financieel advies.

De afgelopen twee weken was ik helaas even niet in de gelegenheid om mijn blog bij te werken. Ik had een kleine time-out genomen om de snelle ontwikkelingen binnen mijn bedrijf op te vangen. Met genoegen kan ik mededelen dat per 1 oktober 2019 Eser Öztürk in dienst komt. Behalve een zeer betrokken en no-nonsense persoonlijkheid heeft Eser jarenlange ervaring in de wereld van finance. Lees er later meer over op de over ons pagina, waar ik binnenkort een update zal plaatsen met de introductie van Eser.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Fill out this field
Fill out this field
Geef een geldig e-mailadres op.
Je moet de voorwaarden accepteren voordat je het bericht kunt verzenden

Menu